lista miejscowości
 
Informacje o miejscowościach
(dzielnicach, osadach i przysiółkach)
 
 
BATOWICE
 
Batowice - wieś położona na północ od Prądnika Czerwonego. Przy drodze do Batowic (dzisiejsza ul. Powstańców) zostaje założony cmentarz parafialny (1931 r.) - własność czerwonoprądnickiej parafii P.J. Dobrego Pasterza. Kilkaset metrów dalej za tym cmentarzem, po drugiej stronie szosy, straszą pozostałości dużego austriackiego fortu obronnego (XIX w.). W 1934 r. na stacji kolei w Batowicach ma miejsce otwarcie linii kolejowej Kraków-Miechów. Dokonuje tego uroczyście prezydent RP Ignacy Mościcki. W 1966 r. w sąsiedztwie ww. cmentarza powstaje cmentarz komunalny, sięgający aż do samego fortu. W jesieni 1999 r. zostaje tu oddany do użytku nowy, dziwaczny dom przedpogrzebowy z kaplicą.
 
BIAŁY KOŚCIÓŁ
 
Biały Kościół - wieś przy drodze z Krakowa w kierunku na Olkusz, rozbudowana w kierunku wschodnim. Tutejsza parafia należy do najstarszych w Polsce. Jan Długosz podawał, że już w 1325 r. płaciła tzw. "świętopietrze". Miejscowość wzięła nazwę od istniejącego tu poprzednio kościoła, zbudowanego z białego wapienia. Dzisiejszy kościół św. Mikołaja pochodzi z XIX w. Niedaleko kościoła (przy drodze przelotowej) stoi zajazd turystyczny "Orle Gniazdo".
 
BIBICE
 
Bibice - wieś pomiędzy Węgrzcami i Zielonkami. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1145 r. W 1288 r. Leszek Czarny nadał wsi przywilej lokacyjny. Od czasów Kazimierza Wielkiego - jednym z ławników sądu na Wawelu był każdorazowo sołtys Bibic. Na początku XVII w. powstała tu tzw. kolonia Akademii Krakowskiej (z tego czasu bierze się tradycja bibickich "pucheroków"). Potop szwedzki zostawił we wsi wielkie spustoszenia. Podczas insurekcji kościuszkowskiej do boju poszło 10 bibiczan. W 1914 r. wieś całkowicie zburzono, celem otwarcia pola ostrzału artyleryjskiego dla sąsiednich fortów austriackich - odbudowano ją w okresie międzywojennym. Od 1964 r. działa tutaj Izba Regionalna prowadzona przez Henryka Banasia.

 
BLICH
 
Blich - rejon dzisiejszej Wesołej w Krakowie, gdzie rzeka Prądnik znajdowała do 1655 roku ujście do starego koryta Wisły (to z kolei zostało zasypane w latach 1877-80). Pierwsza wzmianka o Blichu pochodzi z 1452 r., kiedy to krakowscy rajcy nabyli tutaj ogród ze stawem, a 6 lat później uzyskali przywilej korzystania z wody. Nazwa "Blich" wywodzi się od czynności, którą wykonywano przy istniejącym tu miejskim foluszu, a mianowicie -bielenia płótna (czyli blichowania). W słoneczne, letnie dni, tkaniny rozpościerano na łąkach, w pobliżu rzeczki. Surowe materiały polewane wodą i schnące, bielały w promieniach słońca. Osoba wykonująca blichowanie zwana była blicharzem. Do dzisiaj pozostała jedynie nazwa ulicy, którą nadano w 1912 r.

 
DĄBIE
 
Dąbie - rejon Krakowa przy ujściu rzeki Prądnik. Kiedyś rozpościerała się tu Puszcza Nadwiślańska, która obfitowała w dębinę, stąd późniejsza nazwa wsi: Dąbie. Była to własność królewska, przekazana przez Kazimierza Wielkiego cystersom w Mogile (1348), którzy sprzedali ją Krakowowi (1389). Od 1655 r. rzeka Prądnik znajduje tu swe jedyne ujście do Wisły. W 1659 r. król Jan Kazimierz zatwierdził uchwałę Rady Miejskiej o wycięciu dębowego lasu i przeznaczeniu uzyskanych pieniędzy na potrzeby miasta. Jan III Sobieski był tu goszczony przez rajców miejskich obiadem przed wyruszeniem pod Wiedeń. Dąbie zostało włączone do Krakowa w 1911 r. (liczyło wówczas 1642 mieszkańców). W 1945 r. hitlerowcy rozstrzelali tu przy ul. Miedzianej, 79 Polaków.

 
GRODZISKO
 
Grodzisko - obecnie przysiółek Skały, o którym wzmianki pochodzą z XIII w., kiedy to Bolesław Wstydliwy objął panowanie nad dzielnicą krakowską (1243). Kilkanaście lat po tym nadał on Grodzisko wraz z przyległymi wioskami i późniejszą Skałą swojej siostrze Salomei, która po śmierci swego męża Kolomana wstąpiła do klasztoru klarysek i przybyła tutaj z Zawichostu. W tym czasie stanął tu pierwszy kościół romański i zabudowania klasztorne. Zakonnice wyniosły się stąd do Krakowa w 1320 r., lecz Grodzisko było ich własnością aż do XIX w. Poza Salomeą mieszkało tu potem jeszcze kilku pustelników. Obecny tzw. "zespół pustelni bł. Salomei" pochodzi z XVII w. i został wzniesiony przez ks. Sebastiana Piskorskiego. Ciekawym obiektem jest granitowy obelisk stojący na grzbiecie słonia, z którego trąby tryskała kiedyś fontanna. Zadrzewienie tego miejsca uznawane jest za pomnik przyrody.

 
HAMERNIA
 
Hamernia - przysiółek Prądnika Korzkiewskiego, w którym już w XVIII w. istniał zakład metalurgiczny (kuźnica zwana z niem. hamernią), o tej samej nazwie. Jego resztki zachowały się jeszcze przy drodze Szyce - Januszowice. W zakładzie tym, wyposażonym w dymarkę do wytopu metalu i młot o napędzie wodnym, wyrabiano prawdopodobnie blachy dla kotlarzy, a także broń (co stało się przyczyną zamknięcia go w 1864 r.). Niedaleko skrzyżowania dróg w Hamerni mieści się stanowisko brzozy ojcowskiej, które w latach 1938-52 było rezerwatem przyrody.

 
KORZKIEW
 
Korzkiew - wieś powstała w XIV w. (pod nazwą: Korzkwa, Corzkwia) jako własność rodziny Syrokomlitów. Pierwszy zamek gotycki powstał w tym właśnie czasie. Pochodził stąd Jan z Korzkwi - pierwszy starosta ojcowski. Kolejny zamek renesansowy stanął we wsi na wzgórzu w II poł. XVI w. (nie wiadomo z czyjej fundacji). W 1587 r. wojsko hetmana Jana Zamoyskiego pokonało pod Korzkwią oddziały pretendenta do tronu polskiego - arcyksięcia Maksymiliana. Bitwa była ponoć tak zacięta, że krew spływającą do rzeki Prądnik można było dostrzec jeszcze na wysokości Prądnika Czerwonego (stąd jedna z wersji pochodzenia nazwy tej ostatniej osady). W ciągu wieków zamek przechodził z rąk do rąk, w różnym stanie: od świetności do ruiny. W XIX w. był jeszcze wykorzystywany m.in. jako spichlerz. W 1967 r. powstał Komitet Zabezpieczenia Zamku, który zajął się gromadzeniem dokumentacji i przygotowaniem odbudowy obiektu. Obecny właściciel zamku przystąpił do jego rekonstrukcji (ma być ukończona do 2002 r.). U stóp wzgórza zamkowego mieści się Ośrodek Szkoleniowy ZHP. Po drugiej stronie potoku Korzkiewka na sąsiednim wzgórzu, stoi kościół parafialny św. Jana Chrzciciela. Pierwszy kościół postawiono tu w 1623 r., a obecny pochodzi z 1853 r. O jego obronnym charakterze świadczą zachowane otwory strzelnicze w wieży.

 
OJCÓW
 
Ojców - jest malowniczo położoną, centralną miejscowością Ojcowskiego Parku Narodowego. Mieści się tutaj dyrekcja Parku, Muzeum im. Wład. Szafera, Ośrodek Dydaktyczny, Gospodarstwo Rybackie (hodowla pstrąga tęczowego), ośrodek PTTK. Na Wzgórzu Zamkowym wznoszą się ruiny zamku wzniesionego przez króla Kazimierza Wielkiego (Zamek Kazimierzowski). Niedaleko zamku stoi "Kaplica na Wodzie" przystosowana do potrzeb sakralnych w 1901 r. jako odpowiedź Ojcowian na zakaz carski, zabraniający stawiania obiektów sakralnych na ziemi ojcowskiej. W XIX wieku Ojców słynął z młynów prochowych, w których wytwarzano proch strzelniczy. W starym budynku - pozostałości po uzdrowisku - "Hotelu Pod Łokietkiem", mieściła się w czasie powstania styczniowego gł. kwatera wojsk A. Kurowskiego. Cała miejscowość liczy obecnie ok. 200 stałych mieszkańców. Przebiega tędy kilka atrakcyjnych szlaków turystycznych (w tym Szlak Orlich Gniazd).

 
OLSZA
 
Olsza - osada wydzielona z części dawnego Prądnika Czerwonego, zajmująca tereny po obu stronach rzeki Białuchy, mniej więcej od rogatki rakowickiej wzdłuż Rakowic, na południe do Grzegórzek; od XIX w. związana z Prądnikiem Czerwonym wspólnotą szkoły. W czasie starań o założenie pierwszej w tym rejonie placówki szkolnej (1818) Olsza liczyła zaledwie 12 gospodarstw, a sołtysem był niejaki Adam Kobus. W 1854 r., w ramach oczyszczania z drzew i zarośli przedpola powstających fortów warownych wokół Krakowa, wycięciu uległ las Olszy, leżący nad brzegami Białuchy, złożony z okazałych drzew olchowych, topoli nadwiślańskich i wierzb: jedno z ulubionych podmiejskich miejsc spacerowych Krakowian. Niezależną dzielnicą katastralną Krakowa, nr XLIII stała się Olsza w 1941 r., a w 1948 r. weszła w skład Grzegórzek. W latach 60-tych naszego stulecia, na granicy gruntów Olszy i Prądnika Czerwonego (pola dominikańskie) powstało duże osiedle głównie bloków mieszkalnych, nazwane Olszą II (o najstarszej części osady mówi się: Stara Olsza). W 1973 r. Olsza weszła w skład Śródmieścia, a od 1990 r. stanowi część III Dzielnicy Samorządowej.

 
PIESKOWA SKAŁA
 
Pieskowa Skała - przysiółek Sułoszowej, powstały w XIV w. jako własność królewska. Postawiony tu zamek był ważnym ogniwem w łańcuchu fortyfikacji broniących drogi z Krakowa na Śląsk. W 1422 r. Władysław Jagiełło podarował tutejsze dobra wraz z zamkiem podkomorzemu krakowskiemu Piotrowi Szafrańcowi. Skała na której stał zamek stała się zatem Piotrowa = Pietrzkowa = Pieszkowa = Pieskowa (stąd nazwa). Ponoć w jednej z baszt średniowiecznego zamku więziona była za nieposłuszeństwo Dorotka Toporczykówna, która została zmuszona do poślubienia starego Szafrańca, mimo, że kochała kogoś innego. Dorotka zmarła tam z głodu, a na pamiątkę nazwano jedną ze skał obok zamku jej imieniem. W XVI w. dokonano przebudowy zamku w stylu renesansowym. W dobrym stanie zamek utrzymał się do połowy XIX w., potem zaczął się chylić ku upadkowi. Miał wielu właścicieli. Podczas powstania styczniowego służył oddziałowi M. Langiewicza za schronienie i szpital. Na pomysł ratowania zamku od ruiny wpadł w 1902 r. Adolf Dygasiński i jemu można zawdzięczać dalsze szczęśliwe losy budowli. W czasie II wojny światowej mieściło się tu schronisko dla osieroconych dzieci z Wołynia i Zamojszczyzny. Obecnie można tu zwiedzać pomieszczenia muzeum, które jest oddziałem Zbiorów Wawelskich. Wśród licznych filmów kręcono tu także sceny do polskich filmów fabularnych, m.in. do "Janosika" oraz "Ogniem i Mieczem".

 
PRĄDNIK
 
Prądnik - określenie dawne: Prawdnyk, Prudnik, Promnik. Rzeka, której nazwa pochodzi od słowa "prąd", oznaczającego bystry nurt. Od rzeki, przybrało nazwę kilka wsi leżących nad jej brzegami. Dla odróżnienia, każdej z nich dodano odpowiedni przymiotnik, a więc: Prądnik Ojcowski, Czajowski, Korzkiewski, Biskupi (potem Mały lub Biały) oraz Tyniecki (potem Wielki lub Czerwony). Rzeka bierze swój początek na terenie Sułoszowej, poniżej kościoła (żródło o wydajności ok. 20 l/min.), płynie przez całą Dolinę Ojcowską, gdzie zwana bywa - Ojcowianką lub Sułoszówką, staczając się w dolinę Zielonek, gdzie przyjmuje od mlecznego koloru wody (bogatej w osady wapienne) - nazwę Białucha (dawniej także Białka), przyjętą popularnie w XIX w. Dzisiaj nazwa ta obowiązuje oficjalnie aż do ujścia w Wiśle. Na mapach i planach obie nazwy (Prądnik i Białucha) stosowane są równolegle. Ujście jednej z odnóg Prądnika do Wisły znajdowało się na Blichu. W 1571 r. wysoka woda powodziowa zniszczyła tamy na Wiśle w okolicy Skałki i skierowała główny nurt Wisły do koryta, którym ta płynie do dnia dzisiejszego. Stara Wisła, do której uchodził Prądnik zaczęła tracić na znaczeniu. W 1655 r., wojska szwedzkie, dla odcięcia wody pitnej oblężonemu miastu, skierowały główny nurt rzeki Prądnik przez drugą odnogę na Dąbie, gdzie do dzisiaj znajduje ujście w Wiśle. Długość rzeki od źródeł do ujścia wynosi ok. 34 km (w tym ok. 12 km na ternie OPN), a jej główne dopływy to potoki: Sąspówka, , Korzkiewka, Garliczanka, Bibiczanka, Sudół i Sudół Dominikański. Średni przepływ Prądnika to ok. 370 l/min. Powierzchnia całego dorzecza rzeki Prądnik wynosi ok. 195 km2.

 
PRĄDNIK BIAŁY
 
Prądnik Biały (wcześniej Biskupi, Mały) - swą pierwotną nazwę zawdzięcza przynależności od XIII w. do biskupstwa krakowskiego. W 1220 r. zamieszkują tu duchacy, sprowadzeni ze Sławkowa przez biskupa Iwo Odrowąża, do prowadzenie pierwszego w Polsce (ufundowanego przez niego) szpitala-przytułku. Najazd Tatarów w 1241 roku pustoszy Prądnik, a zabudowania szpitalne zostają spalone. Po trzech latach od tego wydarzenia (1244) duchacy przenoszą się do Krakowa, gdzie budują nowy szpital i klasztor - w sąsiedztwie starego kościoła Św. Krzyża. W latach 1545-47 biskup krakowski Samuel Maciejowski buduje w Prądniku B. swoją letnią, warowną rezydencję - pałac biskupi. Na mocy ustawy o Wielkim Krakowie, z 1909 r. część Prądnika Białego, aż do potoka Sudół, została przyłączona do miasta, wchodząc w skład dzielnicy Krowodrza. W całości został włączony do Krakowa w 1941 roku. Obecnie wchodzi w skład IV Dzielnicy miasta Krakowa.

 
PRĄDNIK CZERWONY
 
Prądnik Czerwony (wcześniej Tyniecki, Benedyktyński, Wielki) - rejon ten należał do opactwa tynieckiego już od połowy XI w. Mieścił się w granicach pomiędzy Wisłą na południu (w okolicy kościoła Św. Mikołaja), a rzeką Prądnik na zachodzie i północy. W ciągu XIV i XV wieku krakowskie zakony wymieniały między sobą różne tutejsze grunty, stąd popularne nazwy poszczególnych rejonów Prądnika: Dominikański, Karmelitański (lub Bosacki), Franciszkański. W 1587 r. wszystkie zabudowania Prądnika zostały spalone, dla zlikwidowania dogodnej bazy wypadowej na Kraków, wojsku arcyksięcia Maksymiliana, dążącego do objęcia tronu. W tym też czasie na tutejszych polach rozegrała się decydująca bitwa pomiędzy wojskami kanclerza J. Zamoyskiego i arcyksięcia, w czasie której ziemia zaczerwieniła się od rozlanej krwi. Niektóre źródła twierdzą, że bitwa miała miejsce w Korzkwi, a bitwa była tak zaciekła, że spływającą z nurtem wody krew widziano jeszcze w rzece na wysokości Prądnika Tynieckiego (stąd inna nazwa: Czerwony). Być może, były to dwie różne bitwy. Na mocy ustawy o Wielkim Krakowie z 1909 r., część Prądnika Czerwonego aż do rzeki Białuchy, wraz z Olszą, zostały przyłączone od miasta, tworząc nową dzielnicę, nazwaną Warszawskie. W całości został włączony do Krakowa w 1941 roku. Podczas nowego podziału administracyjnego Krakowa w 1948 r. Prądnik Czerwony wszedł w skład Grzegórzek, a od 1973 r. został włączony do dzielnicy Śródmieście (wraz z takimi rejonami jak: Wesoła, Warszawskie, Oficerskie, Rakowice, Olsza). Od 1990 r. stanowi część III Dzielnicy miasta Krakowa (wraz z Olszą II, Wiśniową, Wieczystą, Rakowicami i Ugorkiem). Powierzchnia całego tego rejonu wynosi ok. 7,7 km. kw. a zamieszkuje ją ok. 53 tys. osób.

 
PRĄDNIK KORZKIEWSKI
 
Prądnik Korzkiewski - w początkach XVIII w. w Dolinie Prądnika zaczęły się tworzyć odrębne osady powstające ze zgrupowań najczęściej kilku gospodarstw. Nazwa Prądnik Korzkiewski przyjęła się dla części wsi Grębynice i Korzkiew, leżących nad samą rzeką. W XVI w. istniał tu młyn Kopcińskiego. Naprzeciwko skały Wieża wypływa jedno z najwydajniejszych źródeł krasowych na terenie OPN. Obecnie Prądnik Korzkiewski rozciąga się mniej więcej od granicy OPN do Hamerni. Od 1932 r. mieści się tu Dom Pomocy Społecznej Braci Albertynów, który po pożarze w 1966 r. został całkowicie przebudowany (mieszka tu ok. 100 podopiecznych). W latach 70-tych XX wieku działał tu zespół regionalny Sióstr Knapikówien, znany w kraju i za granicą. U wylotu Jaskini Zamieszkałej Dużej (dł. 25 m) stoi chata pustelnika - Brata Bogumiła, który sprowadził się tu w 1962 r. Obok skały "Łaskawiec" znajdują się zabudowania klasztorne sióstr św. Królowej Jadwigi (do 1996 r. był tu Dom Rekolekcyjny xx Zmartwychwstańców). Nieco bardziej na południe, tuż przy szosie, mieści się prywatna galeria rzeźby współczesnej - Muzeum Tadeusza Ostaszewskiego.

 
RAKOWICE
 
Rakowice - osada wydzielona z rozległego terytorialnie Prądnika Czerwonego. W 1889 r. jeden ze znanych krakowskich ogrodników - Ludwik Freege kupuje w tym rejonie 20 morgów ziemi na której zakłada szkółkę drzew owocowych i ozdobnych oraz hodowlę nasion kwiatowych, upowszechniając w Krakowie i okolicach wiele nowych odmian warzyw i kwiatów. W 1911 r. na tutejszych polach zostaje założone przez władze austriackie Lotnisko Rakowickie, które w 1921 r. staje się polskim lotniskiem wojskowym (czynne było do 1963 r.). Przy lotnisku stacjonował II Pułk Lotniczy, oraz 8 Pułk Ułanów. Nieopodal mieściły się zabudowania o.o. Pijarów (w tym gimnazjum), które po II wojnie światowej zostały zajęte przez jednostkę czerwonych beretów (z 6-tej Pomorskiej Dywizji Powietrzno Desantowej). W 1968 r. Naczelna Organizacja Techniczna zorganizowała w zachodniej części lotniska Muzeum Lotnictwa i Astronautyki. W 1976 r. rozebrano stary młyn rakowicki, który posiadał jeszcze kompletne wyposażenie. Rakowice weszły w skład Krakowa w 1941 r. Obecnie leżą na terenie III Dzielnicy samorządowej.

 
SĄSPÓW
 
Sąspów - wieś wzmiankowana w 1325 r., od XIV w. wchodząca w skład dóbr Pieskowej Skały. Zabudowania skupiają się w górnym odcinku Doliny Sąspowskiej i częściowo na wierzchowinie. W środku Sąspowa, powyżej szkoły znajdują się źródła potoku Sąspówka. Nad szkołą wznosi się duży masyw skalny, z kościołem parafialnym św. Katarzyny na szczycie, zaś na jego stoku są widoczne dwie małe jaskinie: Pod Kościołem Wschodnia i Zachodnia. W jednej z nich odkryto dalsze partie korytarza i salkę z dobrze zachowaną szatą naciekową. Kościół wzmiankowany już w 1314 r. jako budowla drewniana. Obecny murowany pochodzi z fundacji ks. Andrzeja Gogulskiego z 1760 r. Zamknięte wielobocznie, jednoprzęsłowe prezbiterium posiada sklepienie kolebkowe z lunetami; prostokątna nawa jest nakryta stropem. W ołtarzu późnobarokowy obraz MB. Śnieżnej z XVIII w. Obok kościoła stoi drewniana dzwonnica o konstrukcji słupowej i pochyłych ścianach, nakryta namiotowym dachem z baniastą kopułą. 500 m powyżej szkoły, w rejonie drogi Jerzmanowice -Złota Góra mieściły się w neolicie kopalnie krzemienia i pracownie, w których wyrabiano narzędzia krzemienne. Były to najstarsze tego typu obiekty na ziemiach polskich.

 
SKAŁA
 
Skała - miasto położone na wierzchowinie jurajskiej, w odległości 4 km od Ojcowa. W czasie insurekcji kościuszkowskiej stacjonował tu obóz wojskowy (4 tys. osób). Po III rozbiorze Polski Skała weszła w skład zaboru austriackiego. Od 1807 r. była w Księstwie Warszawskim, a od 1815 w Królestwie Polskim. Podczas powstania styczniowego (1863) rozegrała się tu bitwa pomiędzy oddziałami M. Langiewicza a wojskami rosyjskimi, po której te ostatnie uciekły w stronę Miechowa. Polegli żołnierze (w tym trzymający stronę Polaków rosyjski kpt Andrzej Potiebnia) zostali pochowani w Skale, a następnie przeniesieni do grobu w Pieskowej Skale (niedaleko Maczugi Herkulesa). Podczas okupacji hitlerowskiej Skała była ośrodkiem ruchu oporu (oddziały: Badurka, Żmija, Bicz).

 
SMARDZOWICE
 
Smardzowice - wieś ulicówka, wzmiankowana w 1322 r., odległa od Ojcowa o 3 km. W starszej literaturze stosowano nazwę Smarzowice, Smarzewice, Smardzewice (prawdopodobnie od nazwy grzyba - smardza, niegdyś występującego w Ojcowie). Początkowo wieś była własnością biskupstwa krakowskiego, a od poł. XIV w. weszła w skład starostwa ojcowskiego. We wsi znajduje się kościół pw. Matki Bożej Różańcowej (do 1982 r. pod wezwaniem św. Małgorzaty), sanktuarium mary Jest budowlą trójnawową neogotycką. We wnętrzu zachowały się liczne wota XVII- i XVIII-wieczne. W wielkim ołtarzu znajduje się obraz Matki Boskiej Smardzowskiej z XVI w. malowany na desce, koronowany przez kardynała S. Wyszyńskiego w 1972 r. Ponadto na uwagę zasługuje późnobarokowa kropielnica, dwa krucyfisy z XVII w., a na wieży dzwon z 1772 r. odlany przez Jerzego Ignacego Maderhoffera w Opawie.

 
SUŁOSZOWA
 
Sułoszowa - jedna z najdłuższych wsi w Polsce (9 km). Ma trzy sołectwa, jest siedzibą władz gminnych. Pierwsze wzmianki o niej pochodzą z XIV w., kiedy wchodziła w skład dóbr królewskich. Za panowania Ludwika Węgierskiego przeszła w ręce Szafrańców - rządców, a potem właścicieli zamku w Pieskowej Skale. Układ przestrzenny wsi zaliczany jest do zabytków architektury, ze względu na przykłady dawnego budownictwa ludowego. W środku wsi stoi neogotycki kościół parafialny pw. Serca Jezusowego i św. Wawrzyńca, poniżej którego wypływa główne źródło potoku Prądnik, o wydajności ok. 20 l/min. W 1969 r. zostało ono obudowane dla celów pitnych. Bliżej Pieskowej Skały można podziwiać zawieszone nad jezdnią malownicze skałki wapienne i wkomponowane w nie wiejskie zabudowania.

 
WARSZAWSKIE
 
Warszawskie - oficjalna nazwa dzielnicy, która powstała z przyłączonych do Krakowa części Prądnika Czerwonego i części Olszy, po wcieleniu ich do miasta, na mocy ustawy o Wielkim Krakowie z 1909 r. Granicami nowej dzielnicy były: ul. Lubomirskich, posiadłości kolejowe (należące do dzielnicy VI), posiadłości c.k. Skarbu Wojskowego wraz z magazynami wojskowymi (wchodzące w skład Warszawskiego), a od rogatki warszawskiej na północny zachód - ścieżka na parceli l. k. 455 tak, aby "...od tego miejsca klin terytorium Krakowa ciągnący się aż do potoku Sudoł przedzielony był od dzielnicy Warszawskie, a zachodnia jego granica stanowiła granicę z dzielnicą Krowodrza."

 
WESOŁA
 
Wesoła (lub Strzelnica) - rejon za Bramą Mikołajską, przez który prowadził starożytny szlak kupiecki z Krakowa do Sandomierza i Kijowa; jurydyka powstała z osady mieszczańskiej, której początek dała Katarzyna Zamoyska z Ostrogskich, wykupując w 1639 r. południową część gruntów prądnickich, w okolicy kościoła Św. Mikołaja. W 1662 r. mieszkało tu 314 mieszkańców. Trakt, wokół którego z czasem powstawały dworki, zajazdy i klasztory nazywano długo ulicą Wesołą. Nazwę Kopernika nadano jej dopiero w 1858 r. W tym rejonie stanęły szpitale, zakład położniczy, przytułek dla podrzutków, a póżniej zespół klinik Collegium Medicum UJ, Ogród Strzelecki, dworzec kolejowy, browar, ujeżdżalnia. Od strony Grzegórzek rozciąga się Ogród Botaniczny.

 
WĘGRZCE
 
Węgrzce - wieś sąsiadująca z północną częścią Prądnika Czerwonego. Przez wiele lat powiązana z nim wspólnotą szkoły w Prądniku, a od 1931 - parafii P.J. Dobrego Pasterza. W Węgrzcach zakupił dom i spędził ostatnie miesiące swego życia Stanisław Wyspiański (1906-07). Wdowa po nim - Teodora - poślubiła miejscowego chłopa - Waśko, a zmarła już po II wojnie światowej. Dom Wyspiańskiego został zburzony (jak prawie cała wieś) w 1914 roku, dla odsłonięcia pola ostrzału dla artylerii w pobliskim forcie (w którym obecnie mieści się jednostka wojskowa). Na przełomie lat 70/80 XX w. wzniesiono tu nowy kościół pw. Św. Andrzeja Boboli.

 
WITKOWICE
 
Witkowice - wieś, północny sąsiad Prądnika. Historia ich sięga 3 tys. lat p.n.e. Wykopano tu cenne znaleziska ceramiki wstęgowej i promienistej, które świadczą, że teren ten był zamieszkały już w okresie kamienia gładzonego (neolitu). W niedalekiej przeszłości były Witkowice związane z Prądnikiem Czerwonym wspólnotą szkoły i parafii. Obecnie znajduje się tu lokalna Szkoła Podstawowa (znana z propagowania wśród uczniów sportu kajakarskiego), oraz Wojewódzki Szpital Okulistyczny, którego początki sięgają 1919 roku.

 
ZIELONKI
 
Zielonki - wieś na północ od Prądnika Białego, licząca ok. 3 tys. mieszkańców; siedziba władz gminnych. W XVI w. stanął tu kościół p.w. Narodzenia NMP. W latach 70-tych XX wieku proboszcz parafii był znany ze znachorstwa. Leczył całe rzesze chorych, którzy przybywali do niego z całej okolicy. Działa tu Dom Kultury (pod który podlega Izba Regionalna w Bibicach), a gmina zaliczana jest do pierwszej "setki" rozwiniętych gmin w Polsce. Przez Zielonki przebiegają ciekawie wytyczone ścieżki rowerowe.