Wody Dorzecza Prądnika

| Mapa | Miejscowości | Geologia | Klimat | Wody | Roślinność | Zwierzęta | Ekologia |

Woda jest czynnikiem, który w ciągu milionów lat ukształtował dzisiejsze oblicze tego terenu. Dorzecze jest w dużej części typowym obszarem krasowym. Charakterystyczną jego cechą jest mała ilość potoków i dolin stale odwadnianych, w stosunku do liczby mniejszych dolin i wąwozów odwadnianych okresowo. Prądnik i Sąspówka są zaopatrywane w wodę przez ok. 20 źródeł szczelinowo-krasowych (wywierzysk), występujących na poziomie dna dolin, często w samym korycie. W ostatnich latach daje się zauważyć spadek wydajności tychże źródeł. Szerzej na temat sieci wodnej...

 
Prądnik Sudół
   Bibiczanka    Sudół Dominikański (Rozrywka)
     Garliczanka (Naramka)      Źródło Miłości
       Korzkiewka        Źródło w Prądniku Korzkiewskim
         Sąspówka          Źródło Wody Suchetniej
 
Prądnik - dł. 34 km; rzeka bierze swój początek na terenie wsi Sułoszowa, płynie przez całą dolinę ojcowską (zwana popularnie - Ojcowianką lub Sułoszówką), staczając się w dolinę Zielonek, gdzie przyjmuje od mlecznego koloru wody (bogatej w osady wapienne) - nazwę Białucha, przyjętą popularnie w XIX w. od dawnej granicy austriacko-rosyjskiej koło Giebułtowa, aż do ujścia w Wiśle. Na mapach i planach obie nazwy (Prądnik i Białucha) stosowane są równorzędnie. Ujście jednej z odnóg Prądnika do Wisły znajdowało się na Blichu. W 1571 r. wysoka woda powodziowa zniszczyła tamy na Wiśle w okolicy Skałki i skierowała główny nurt Wisły do koryta, którym ta płynie do dnia dzisiejszego. Stara Wisła, do której uchodził Prądnik zaczęła tracić na znaczeniu. W 1655 r., wojska szwedzkie, dla odcięcia wody pitnej oblężonemu miastu, skierowały główny nurt rzeki Prądnik przez drugą odnogę na Dąbie, gdzie do dzisiaj znajduje ujście w Wiśle. Główne dopływy to potoki: Garliczanka (Naramka), Bibiczanka, Sudół i Sudół Dominikański. Prądnik znany był w dawniejszych czasach ze swych licznych młynów i jednej z pierwszych w Polsce papierni (założonej w 1491 r. przez Fryderyka Schillinga); na odcinku od Zielonek do Rakowic było aż 8 młynów (m.in. mikołajski, piaseczny, rakowicki, karmelicki).
 
Bibiczanka - dł. 6 km; lewobrzeżny dopływ Prądnika. Ma źródła w okolicy Bibic, płynie Doliną Bibicką, dalej wzdłuż drogi przez Witkowice, a ujście znajduje pomiędzy Górką Narodową a Prądnikiem Białym.
 
Garliczanka (Naramka) - dł. 7 km; lewobrzeżny dopływ Prądnika. Ma źródła w Garlicy, a ujście w Zielonkach. Przez dużą część Zielonek płynie, malowniczo się wijąc pod kładkami i mostkami,  tuż obok głównej szosy. Toczy niewiele wody, ale za to czystej.
 
Korzkiewka - króciótki potok, który wypływa na obrzeżach Brzozówki Korzkiewskiej, mija Grebynice, Korzkiew i Przybysławice, by znaleźć ujście do Prądnika nieopodal skrzyżowania dróg na Skałę i Korzkiew (Łączki).
 
Sąspówka - dł. 5 km; prawobrzeżny dopływ Prądnika. Potok wypływa w Sąspowie, toczy swe niemal idealnie czyste wody (1 kl czystości) wzdłuż malowniczej Doliny Sąspowskiej (wycinając głęboki jar pomiędzy Chełmową i Złotą Górą. Dno doliny - zwłaszcza ostatni kilometr od ujścia w górę - wypełnione jest martwicą wapienną i aluwiami, które potok rozcina miejscami do głębokości 8 m. Kilkaset metrów przed ujściem ustawiony jest mały jaz kierujący część wody potoku w stronę pstrągarni. Ostatni odcinek biegu Sąspówki to piękna kaskada (systemem małych wodospadów), które doprowadzają wodę do Prądnika w Ojcowie.
 
Sudół - dł. 9 km; prawobrzeżny dopływ Prądnika. Swój początek bierze w okolicy Giebułtowa, płynie przez Trojadyn, Glinki, a na podmokłych łąkach nieopodal Toń przybiera na wydajności. W okolicach pawilonu handlowego "Rolnik" przy ul. Opolskiej jest spiętrzony, dzięki czemu mogą w nim żyć ryby (jest to ulubione miejsce wędkarzy-amatorów do połowu karasia). Potok płynie stąd równolegle do ul. Opolskiej, a ujście do Białuchy znajduje tuż za Dworkiem Białoprądnickim. Podczas dłuższych okresów bezdeszczowych wysycha zupełnie na długości ostatniego kilometra.
 
Sudół Dominikański (Rozrywka) - dł. 7 km; lewobrzeżny dopływ Prądnika. Płynie od Bosutowa, przez Batowice, mija od tyłu Cmentarz Batowicki, by pojawić się od wschodu na Czerwonym Prądniku. Tutaj, co kilka lat, podczas większych opadów dawał o sobie znać, zalewając ulicę Majora i piwnice okolicznych bloków. W pobliżu zbiegu ulic Majora i Dobrego Pasterza, chowa się do rur pod ziemię, by wypłynąć jeszcze na kilkaset metrów między ul. Dobrego Pasterza i Lublańską. Kiedyś tutaj, w sąsiedztwie młyna dominikańskiego łączył się z wodami młynówki (płynącej od jazu na Białym Prądniku). Przed jezdnią ulicy Lublańskiej znika znowu w betonowym podziemnym kolektorze, na wysokości starej rzeźni, przy ul. Olszeckiej. Jego ujście do Białuchy znajduje się w pobliżu ul. Olszyny.
 
Źródło Miłości - źródło krasowe (o wydajności 0,7 l/sek.). odprowadzajace wody, które płyną pod powierzchnią ziemi wzdłuż bocznych dolinek nad Bramą Krakowską. Naturalny wypływ znajdował się kiedyś przy lewej (orogr.) kolumnie Bramy. W okresie międzywojennym żródło zostało ujęte dla potrzeb wytwórni wód gazowanych (aż do roku 1960). Wtórny wypływ obudowano w dzisiejszej formie w 1986 r. wg projektu Jarosława Żółciaka.
 
Źródło w Prądniku Korzkiewskim - wywierzysko naprzeciw skały Wieża, po prawej stronie Doliny Prądnika. Typologicznie zalicza się do podzboczowych źródeł szczelinowych. Jest ono najwydajniejszym zachowanym w stanie naturalnym żródłem na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego. Jego wydajność wynosi ok. 13 l/sek.
 
Źródło Wody Suchetniej - wypływa wśród łąk, przy drodze z Witkowic do Bibic. Sączy się z niego maleńki strumyk, stanowiący dopływ Bibiczanki. Ponoć woda ze źródła, o czym wiedzą mieszkańcy wszystkich okolicznych wiosek, potrafi leczyć i wzmacniać organizm. Szczególnie dobroczynny wpływ wywiera picie świeżo zaczerpniętej wody na oczy i płuca. Ponoć wielu wyleczyła z suchot.