Ojcowski Park Narodowy
 
| Atrakcje | Szlaki turystyczne | Noclegi | Biura turystyki | OPN |
 
 
Historia  Położenie  Klimat  Wody  Flora  Fauna  Turystyka
 
H I S T O R I A   O P N

Starania o ochronę przyrody w Dolinie Prądnika sięgają początków XIX w. i wiążą się z pierwszymi badaniami naukowymi. W ciągu ub. stulecia odkryto tu wiele gatunków roślin i zwierząt, a także dokonano naukowej eksploracji jaskiń. Już wtedy piękno rejonu oraz bogactwo flory i fauny przyczyniły się do zrodzenia idei ochrony tutejszej przyrody. Niestety, prawodawstwo Królestwa Kongresowego sprawę tę przemilczało, co stało się powodem licznych dewastacji (m.in.: niekontrolowana wycinka drzew, intensywna eksploatacja namulisk i niszczenie nacieków w jaskiniach). Duże zasługi w dziedzinie ochrony ojcowskich dóbr położyli: Jan Zawisza, Ludwik Krasiński, Adolf Dygasiński, S.J. Czarnowski, Wład. L. Anczyc. Starania ich miały jednak wymiar jedynie doraźny, ze względu na brak oparcia w istniejącym prawodawstwie. Dopiero gdy w okresie międzywojennym powołano Państwową Komisję Ochrony Przyrody, przekształconą później w Państwową Radę Ochrony Przyrody (przewodniczący - prof. Władysław Szafer), zagadnieniom ochrony przyrody ojcowskiej nadano większą rangę. Z inicjatywy prof. Szafera opracowano pierwszą monografię naukową Doliny Prądnika i Doliny Sąspowskiej. Zaplanowano utworzenie na tym obszarze rezerwatu przyrody. Po II wojnie światowej z inicjatywy prof. Szafera (delegata Ministra Oświaty d/s Ochrony Przyrody) wznowiono starania o utworzenie rezerwatu, a w perspektywie - parku narodowego. W latach 1946-53 zorganizowano wiele spotkań na szczeblu wojewódzkim, w PAN i Państwowej Radzie Ochrony Przyrody. Pierwszy opis planowanego parku narodowego w Ojcowie zamieścił w swych publikacjach S. Jarosz. Po zatwierdzeniu szczegółowego projektu przez Państwową Radę Ochrony Przyrody, Rada Ministrów (rozporządzeniem z dn. 14.I.1956 r.) powołała Ojcowski Park Narodowy o powierzchni 1571 hektarów (jako szósty w Polsce).

P O Ł O Ż E N I E   O P N

Ojcowski Park Narodowy rozciąga się w południowej części Wyżny Krakowsko-Częstochowskiej (50o12' szerokości geograficznej północnej i 19o46' długości geograficznej wschodniej) i obejmuje środkową część Doliny Prądnika o długości 12 km (od Pieskowej Skały do Prądnika Korzkiewskiego), dolną i środkową część Doliny Sąspowskiej o długości 5 km oraz przyległe fragmenty wierzchowiny jurajskiej. W 1981 r. w związku z utworzeniem w woj. krakowskim Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych, wyznaczono wokół OPN strefę ochronną (tzw. otulinę) o powierzchni 7 tys. ha. W 1997 r. dokonano korekty granic OPN, w wyniku czego dzisiejszy OPN zajmuje powierzchnię 2146 hektarów, a jego otulina - 6777 hektarów.

K L I M A T   O P N

Klimat OPN ma cechy klimatu górskiego, m.in. pod względem rozkładu nasłonecznienia, dużych amplitud dobowych temperatury powietrza, częstych inwersji, niskich niedosytów wilgotności. W rejonie Ojcowa skrócone są pośrednie pory roku (tzw. szarugi: jesienna i wiosenna). Trwają one w sumie ok. 55 dni. Średnia temperatura roku na wierzchowinie wynosi 7,5oC, na stokach o ekspozycji północnej 6,6oC, a na dnie doliny 6,2oC (dla Krakowa średnia temperatura roczna wynosi 8oC). Przeciętna suma opadów wynosi na wierzchowinie i stokach północnych ok. 830 mm, zaś na dnie dolin ok. 60-80 mm mniej. Notuje się przewagę opadów letnich nad zimowymi. Liczba dni z pokrywą śnieżną waha się od 50 do 100. Najdłużej śnieg zalega w Dolinie Sąspowskiej (107 dni). Wiatry wieją tu najczęściej z kierunku zachodniego (wierzchowina), choć bliżej dna dolin kierowane są wzdłuż ich osi. Najmniejsze dolinki i wciosy są zaciszne.

W O D Y   O P N

Osią hydrograficzną Parku jest rzeka Prądnik, z jedynym stałym na tym terenie dopływem - Sąspówką. Długość Prądnika o obrębie OPN wynosi 12,2 km, a pozostałych potoków 4,4 km. W obszarze Parku dorzecze Prądnika zajmuje 21,4 km2. Prądnik i Sąspówka zaopatrywane są przez ok. 20 źródeł krasowych (wywierzysk) o wydajności od kilku do kiludziesięciu l/sek. Średnie stany roczne i miesięczne tych strumieni wykazują duże wyrównanie. Wydajność Prądnika to ok. 370 l/sek., a Sąspówki - 120 l/sek. Rocznie "wypływa" z Ojcowskiego Parku Narodowego (na granicy OPN w Prądniku Korzkiewskim) ok. 12 mln m3 wody.

F L O R A   O P N

Bogactwo świata roślinnego w OPN to ok. 1000 gatunków roślin naczyniowych skupionych w ok. 30 zespołach roślinnych (co daje 3 miejsce w Polsce: po Tatrach i Pieninach pod względem liczebności gatunków), ponad 230 gatunków mchów i wątrobowców, ok. 2300 gatunków grzybów i blisko 200 gatunków porostów. Występuje tu wiele roślin reliktowych (czyli przeżytków z minionych epok), brak natomiast endemitów (czyli roślin porastających tylko ten teren). Okazuje się, brzoza ojcowska, która uznawana była przez długi czas za endemit, występuje w innych krajach europejskich (m.in. w Skandynawii), nie może być zatem uznana za endemit polski.

F A U N A   O P N

Szacuje się, że teren OPN i jego otulinę zamieszkuje aktualnie ok. 11 tys. gatunków zwierząt, z czego do tej pory wykazano ok. 6 tys. Do najlepiej poznanych grup należą kręgowce, a z bezkręgowców - ślimaki i owady bezskrzydłe. Najbardziej charakterystycznymi ssakami Parku są nietoperze, które w liczbie 15 gatunków zamieszkują tutejsze jaskinie (w Polsce mieszka 21 gatunków tych zwierząt). Inne gatunki ssaków to: sarny (150 sztuk), dziki (w zależności od roku: kilka do 20 sztuk), lisy (ok. 60 osobników), zające, wiewiórki. Rzadziej występują: borsuk, kuna leśna, tchórz, gronostaj, piżmak, bóbr (sprowadzony tutaj w 1985 r. z Pojezierza Suwalskiego). Dotychczas stwierdzono w Parku ok. 120 gatunków ptaków, z czego 94 gatunki to ptaki lęgowe (połowa z nich żyje w Ojcowie i okolicach przez cały rok).

T U R Y S T Y K A   O P N

W pierwszych latach istnienia OPN liczba przybywających tu turystów znacznie przekroczyła dopuszczalne granice tzw. pojemności turystycznej i wynosiła aż 240 osób na 1 hektar w skali roku. Frekwencja roczna sięgała nawet 700 tys. osób. Dla uniknięcia zgubnych skutków tak silnej penetracji turystycznej OPN zmuszony był zamknąć część dróg lokalnych dla ruchu kołowego, a dla pieszych wyznaczył kilka szlaków turystycznych, o długości 23 km. Niektóre z nich biegną wspólnie, dając łączną długość 35 km.

  • BORT PTTK dom "Na Postoju", 32-324 Ojców, tel.:389-20-10
  • Hotel "Pod Łokietkiem" 32-324 Ojców, tel.: 389-20-40
  • Hotel pod "Złotą Górą", 32-324 Ojców, tel. 389-20-89
  • Jaskinia Łokietka, 32-324 Ojców, tel. 389-20-27
  • Muzeum im. Władysława Szafera, 32-324 Ojców, tel. 389-20-40
  • Muzeum Regionalne PTTK z Izbą Pamięci Powstania Styczniowego, 32-324 Ojców
  • Państwowe Zbiory Sztuki na Wawelu, 32-045 Pieskowa Skała, tel. 389-60-04

REGULAMIN ZWIEDZANIA OPN
  1. Ojcowski Park Narodowy podlega ochronie prawnej, która zmierza do zachowania lub przywrócenia wartości przyrodniczych, kulturowych, estetycznych i swoistych cech krajobrazu.
  2. Przebywających na terenie Parku obowiązują przepisy ujęte w regulaminie oraz stosowanie się do poleceń pracowników OPN i członków Straży Ochrony Przyrody.
  3. Poruszanie się po terenie Parku jest dozwolone wyłącznie po znakowanych szlakach turystycznych i wg zasad ustalonych przez dyrektora Parku.
  4. Wycieczki zbiorowe mogą zwiedzać Park tylko pod kierownictwem zatwierdzonych przez dyrektora Parku przewodników i pracowników Parku. Liczba uczestników wycieczki obsługiwanych przez jednego przewodnika nie powinna przekraczać 50 osób.
  5. Używanie pojazdów mechanicznych i konnych jest dozwolone wyłącznie na wyznaczonych drogach publicznych.
  6. Uprawianie sportu i organizowanie imprez turystycznych może odbywać się tylko po otrzymaniu zgody dyrektora Parku
  7. Działalność związana z prowadzeniem badań naukowych na terenie Parku powinna być zgłoszona i uzgodniona z dyrektorem Parku. Zbiór materiałów dla celów naukowych może być prowadzony tylko na podstawie pisemnego zezwolenia dyrektora Parku.
  8. Na terenie Parku zabronione jest wszelkie działanie mogące niszczyć lub zmienić naturalne środowisko lub jego elementy, a w szczególności:
    1. usuwanie, niszczenie, uszkadzanie szaty roślinnej,
    2. zbiór roślin, kwiatów, owoców, grzybów, ściółki leśnej i żywicy,
    3. chwytanie i zabijanie dziko żyjących zwierząt,
    4. niszczenie gleby, uszkadzanie i wydobywanie skał i minerałów,
    5. wydobywanie szczątków zwierząt i roślin kopalnych oraz namulisk jaskiniowych,
    6. niszczenie i uszkadzanie zabytków kulturowych,
    7. zaśmiecanie i zanieczyszczanie wód, powietrza i gleby,
    8. obozowanie poza miejscami wyznaczonymi przez dyrektora Parku,
    9. zakłócanie ciszy i wzniecanie ognia,
    10. wprowadzanie psów bez uwięzi,
    11. wypas zwierząt gospodarskich na terenach stanowiących własność Parku,
    12. prowadzenie działalności handlowej, umieszczanie napisów, tablic i znaków bez zgody dyrektora Parku,
    13. używania lotni i motolotni bez zgody dyrektora Parku,
    14. wykonywania lotów cywilnymi statkami powietrznymi poniżej 2000 m wysokości względnej nad obszarem OPN,
  9. Jako miejsce parkowania pojazdów mechanicznych i konnych wyznacza się parkingi na Złotej Górze oraz przy ruinach zamku w Ojcowie; miejsce obozowania: pole namiotowe obok restauracji "Zajazd" na Złotej Górze.
  10. Postanowienia niniejszego regulaminu dotyczą również osób i instytucji prowadzących działalność na terenie Parku, a zwłaszcza zarząd nieruchomości, obsługę ruchu turystycznego, organizowanie imprez itp.
  11. Służba Parku ma prawo legitymowania osób przebywających na terenie Parku oraz nakładania i ściągania grzywien w drodze mandatów karnych za nieprzestrzeganie przepisów o ochronie Parku.
  12. Przebywającym w Ojcowskim Parku Narodowym powierza się pieczę nad zachowaniem w nienaruszonym stanie jego przyrody.